म किन नेपाली भाषा बोलुँ ?

नेपालको राष्ट्रिय भाषा नेपाली हो | नेपालको राष्ट्रिय जनगणना ई.स.२०११ को अनुसार नेपालीहरुले १२३ फरक नेपाली मातृभाषाहरु बोल्ने गर्दछन् | कतिपय मातृभाषाहरु राष्ट्रिय भाषाभन्दा फरक हुन्छन् | मातृभाषा राष्ट्रिय भाषा भन्दा फरक भएकाहरुलाई विद्यालयमा पठनपाठन गर्न असहज हुन्छ | साथसाथै विद्यालयमा अंग्रेजी भाषा बोल्नु पर्ने अर्को वाध्यता पनि छ | अधिकांश विद्यालयहरुमा नेपाली भाषागत शुद्धिकरणमा ध्यान नदिई धेरै विषयहरु अंग्रेजी भाषामा पढाउने गरेको पाइन्छ | विद्यालयमा सिकाइलाई प्रभावकारी बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय भाषा अंग्रेजीलाई प्राथमिकता दिने वा राष्ट्रिय भाषालाई सुधारगर्ने, यी दुई मुद्दाहरु विचमा रहेको अन्तरालको विषयमा छलफल गर्न आवश्यक ठानेका छौ |

राष्ट्रिय भाषामा शिक्षित हुनुको फाइदाहरु

मातृभाषामा मात्र पढेका विद्यार्थीहरुले भविष्यमा आइपर्ने अवसरहरु प्राप्त गर्न सक्दैनन् | प्राय नेपाली राष्ट्रिय भाषा बोल्न नसक्ने मानिसहरुले रोजगारी र सामाजिक क्रियाकलाप जस्ता अवसरहरु बाट बन्चित हुन सक्छन् | साहित्य तथा संचारको क्षेत्रमा यिनीहरुको पहुच सिमित हुन्छ | अनुसन्धानले देखाए बमोजिम विद्यार्थीहरुले मातृ भाषामा सिकेको ज्ञान र धारणाहरु पुन दोश्रो भाषामा सिकाउनु पर्दैन | जुन विद्यार्थी प्रभावकारी ढंगबाट पढ्न र लेख्न सक्छ त्यो व्यक्तिले अर्को भाषामा पनि छिटो सिक्न सक्छ | शैक्षिक प्रणालीमा दुवै किसिमका सम्भावनाहरुलाई संचालन गर्न सक्नुपर्दछ | मातृभाषामा पढ्नेहरुले राष्ट्रिय भाषाको विषय पनि पढ्नु पर्दछ | जातीय अल्पसंख्यीय भाषा र संस्कृति बोकेकाहरुको लागि यो प्रश्न बन्न सक्छ | तर जनजाति तथा पिछडिएका वर्गहरुका बालबालिकाहरुले समाजमा उच्च स्थान, राम्रो पेशा हासिल गर्नको लागि राष्ट्रिय भाषागत ज्ञानमा सुनिश्चित हुनु पर्दछ | त्यस्तैगरी, विद्यालयमा बालबालिकाहरुले बोल्ने भाषा घरमा अभिभावकहरुले बोल्न सक्नु भएन भने बालबालिकाहरु विद्यालयको सिकाइ क्रियाकलापहरुमा सक्रिय रुपमा समावेश हुन नसकेको पाइन्छ | त्यस्तैगरी अंग्रेजी भाषा पनि अर्को प्रश्नको विषय हो | आफ्नो मातृभाषा र राष्ट्रिय भाषामा घुलमिल हुनु पुर्वनै तेस्रो भाषा सिक्नु भनेको अवश्य पनि कठिन कुरा हो |  नयाँ भाषाका शब्दावलीहरु जानेपछि आफुले सिकेको ज्ञानहरु स्वत: रुपमा हस्तान्तरण हुन्छ भन्ने कुरा प्रमाणित भैसकेको छ | त्यसैले अन्य भाषा सिक्नु पुर्व आफ्नो राष्ट्रिय भाषामा राम्रो हुनुपर्दछ | जसले अंग्रेजी भाषा सिक्न सहज हुन्छ |

त्यसकारण, अन्य भाषा सिक्नु पुर्व आफ्नो मातृ र राष्ट्रिय भाषामा दक्ष हुनु महत्वपूर्ण हुन्छ |  जसले गर्दा नेपालको सरकारी कार्यलय देखि हरेक व्यक्तिहरुसंग कुराकानी गर्न सजिलो हुन्छ | अँग्रेजी भाषा मात्र सिक्नुमा केन्द्रित हुनुभन्दा पनि भाषा सास्कृतिको सम्रक्षणमा केन्द्रित हुनु पछिको लागि बढी लाभदायिक हुन्छ |

Comments are closed.